Η Σάμος βρίσκεται στο δρόμο των μεταναστευτικών πουλιών. Τα πουλιά έρχονται από τις βορειότερες χώρες για να περάσουν την ψυχρή περίοδο του έτους σε περιοχές με ηπιότερο κλίμα όπως η Σάμος και να φτάσουν μέχρι την Αφρική. Προτιμάνε γενικά τους υγρότοπους (ρηχές λίμνες, βάλτους, καλαμιώνες κλπ.) και ζουν πολλά μαζί. Ο υδροβιότοπος της Αλυκής, το έλος του Μεσοκάμπου, οι λίμνες Γλυφάδες του Πυθαγορείου και το έλος της Χώρας αποτελούν τους σημαντικότερους υδροβιότοπους του νησιού μας. Όλοι οι υδροβιότοποι της Σάμου βρίσκονται στο ανατολικό και νότιοανατολικό τμήμα της.

 

 

 

 

Ο υδροβιότοπος της Αλυκής

Ο υδροβιότοπος της Αλυκής βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, απέναντι και σε μικρή απόσταση από τα Μικρασιατικά παράλια. Η συνολική έκτασή του είναι 420 στρ. από τα οποία τα 350 στρ. είναι η παλιά Αλυκή και τα υπόλοιπα 70 στρ. έλος.
Η Αλυκή παλιά έβγαζε αλάτι, το καλλίτερο αλάτι στην Ελλάδα. Το 1965 έπαψε να λειτουργεί και το 1982 καταργήθηκαν οι θέσεις του προσωπικού κι έμεινε η Αλυκή στη λησμονιά. Πέρασε από πολλές μπόρες, κάποιοι θέλησαν να την κάνουν ιχθυοτροφεία, άλλοι ονειρεύτηκαν Αθλητικό κέντρο με ποδηλατοδρόμιο και γήπεδο γκόλφ, όμως όλες οι απόπειρες απέτυχαν. Έτσι η Αλυκή έγινε υδροβιότοπος.
Κάθε χρόνο, το χειμώνα πού πιάνει η λίμνη νερό, μαζεύονται πολλά πουλιά, φλαμίγκος, αγριόπαπιες, κύκνοι, ερωδιοί, και βαρβάρες, και ζωντανεύουν την περιοχή. Το καλοκαίρι το νερό φεύγει, η λίμνη ξηραίνεται και τα πουλιά φεύγουν.  
Συνολικά έχουν καταγραφεί 127 είδη πουλιών στον βιότοπο, ανάμεσα στα οποία είναι λευκοτσικνιάδες, φοινικόπτερα, χαλκόκοτες, καστανόπαπιες, βαρβάρες, νησιωτικές πέρδικες, φιδαετοί, αετογερακίνες, καλαμοκανάδες, μουστακογλάρονα κ.ά., πολλά από τα οποία χαρακτηρίζονται σαν σπάνια ή απειλούμενα με εξαφάνιση.
Θηλαστικά του βιότοπου είναι σκατζόχοιροι, λαγοί, μαυροποντικοί, τσακάλια, κουνάβια ενώ τα αμφίβια και τα ερπετά εκπροσωπούνται από πράσινους φρύνους, λιμνοβάτραχους, ποταμοχελώνες, ελληνικές χελώνες, χαμαιλέοντες, νερόφιδα, οχιές, σαύρες κ.λ.π.
Ο βιότοπος περιλαμβάνει επίσης υποτυπώδεις κινούμενες θίνες.
Η Αλυκή εκτός από την αισθητική της αξία έχει ευρύτερη οικολογική σημασία επειδή αποτελεί σπάνιο οικότοπο για τα δεδομένα των νησιών του Αιγαίου. Η ποιότητα και η σπουδαιότητα της περιοχής έγκειται κυρίως στον μεγάλο αριθμό ειδών πουλιών που επισκέπτονται ή και αναπαράγονται κάθε χρόνο στον βιότοπο. Ο βιότοπος της Αλυκής είναι στενά συνδεδεμένος με τους μεγάλους υδροβιότοπους της Μικρασίας στο Δέλτα του ποταμού Μαίανδρου και στο Δέλτα του ποταμού Κάυστρου που περιλαμβάνονται στις σημαντικές για τα πουλιά περιοχές της Τουρκίας και προστατεύονται από την νομοθεσία του γειτονικού μας κράτους. Για τον λόγο αυτό στην Αλυκή φιλοξενούνται περισσότερα πουλιά από πολλά άλλα νησιά και αποτελεί σημαντικό σταθμό για πολλά μεταναστευτικά είδη. Οι κυριότερες απειλές μέσα και έξω από τα όρια της περιοχής προέρχονται από ανθρώπινες δραστηριότητες. Το παράνομο κυνήγι, η αύξηση των απορριμμάτων, η προσπάθεια μείωσης της έκτασης του βιότοπου με μπαζώματα και η προσπάθεια τουριστικής αξιοποίησης με την ανέγερση νέων ξενοδοχειακών μονάδων αποτελούν κινδύνους για την περιοχή.
Η περιοχή έχει αναγνωριστεί σαν βιότοπος στον κατάλογο που έχει εκδώσει το ΕΚΒΥ, περιλαμβάνεται στα CORINE και στο NATURA 2000..
Για την Αλυκή, με πρωτοβουλία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Σάμου έχει συνταχθεί Μελέτη από την Ορνιθολογική Εταιρεία για την ανάδειξη και την διαχείριση της προστατευόμενης αυτής περιοχής. Η Μελέτη μεταξύ των άλλων προβλέπει αναπαλαίωση των αποθηκών, δημιουργία μουσείου αλατιού και παρατηρητήριο πουλιών. Κατόπιν τούτων, σύντομα αναμένεται η δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Προεδρικού Διατάγματος για την
προστασία της.

 

 

 

Το έλος του Μεσοκάμπου

 

 

 Σε πολύ μικρή απόσταση από  την Αλυκή  βρίσκεται ο μεγαλύτερος και περισσότερο ενδιαφέρον υδροβιότοπος του Μεσοκάμπου.
Το έλος Μεσοκάμπου ή αλλιώς “Βαλκάμια”, βρίσκεται 4,5 χλμ. ανατολικά - βορειοανατολικά του Πυθαγορείου. Έχει έκταση 1400 στρ. και καταλαμβάνει το ανατολικό τμήμα του Μεσοκάμπου, περίπου το μισό της συνολικής του έκτασης. Από τα 1400 στρ. τα 800 στρ. αποτελούν μόνιμο έλος. Τα νερά του έλους προέρχονται κατά ένα μέρος από τα νερά των χειμάρρων που εκβάλλουν στην πεδινή περιοχή Μεσοκάμπου κατά το μεγαλύτερο όμως μέρος από τις πηγές Μικρή και Μεγάλη Γλυφάδα και ένα πλήθος άλλων μικρών πηγαίων αναβλύσεων. Οι υψηλές βροχοπτώσεις κατά την χειμερινή περίοδο σε συνδυασμό με τη γεωμορφολογία της περιοχής και τις υπάρχουσες πηγές έχουν σαν αποτέλεσμα την άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα στα χαμηλότερα τμήματα της περιοχής μέχρι την επιφάνεια του εδάφους και την κατάκλυση εδαφών για μεγάλη περίοδο του έτους. Η υπόλοιπη ζώνη των 600 στρ. κατακλύζεται περιοδικά όταν συμβεί να πέσουν στην περιοχή μεγάλες βροχοπτώσεις και ισχυρός κυματισμός της θάλασσας φράξει τις φυσικές διεξόδους του νερού προς την θάλασσα. Πριν το 1968, τμήμα των περιοδικά κατακλυζόμενων περιοχών καλλιεργούσαν με όψιμες καλλιέργειες. Λόγω κατασκευής όμως έργων συγκέντρωσης των νερών της Μεγάλης Γλυφάδας με σκοπό την άρδευση περιοχών πέραν από το έλος, προκλήθηκε ανύψωση της στάθμης ύδατος κοντά στις πηγές με συνέπεια να εγκαταλειφθεί η περιοχή εντελώς και να καλυφθεί με αγριοκάλαμο και ψάθα, όπως και η υπόλοιπη περιοχή του έλους. Ένα σημαντικό τμήμα του έλους έχει υψόμετρο 0 ή αρνητικό ως προς τη στάθμη της θάλασσας ενώ o μέσος όρος του υψομέτρου του είναι 2,5 μ. πάνω από τη στάθμη της θάλασσας.
Μέσα στον βάλτο και γύρω από αυτόν όπως είπαμε αναβλύζουν αρκετές πηγές. Η πηγή της Μεγάλης Γλυφάδας είναι η μεγαλύτερη, με παροχή 2200 κ.μ./ω και αναβλύζει σε υψόμετρο + 2,5 μ. Η πηγή της Μικρής Γλυφάδας αναβλύζει μέσα από αμμώδεις προσχώσεις σε υψόμετρο + 3,5 μ. κι έχει παροχή 475 κ.μ./ω. Και οι δύο πηγές αναβλύζουν στο Ν.Α. τμήμα του Μεσοκάμπου και απέχουν μεταξύ τους περίπου 350 μ. Τα νερά των πηγών είναι έντονα αλατούχα, ιδιαίτερα αυτό της Μεγάλης Γλυφάδας. Η αλμυρότητα και των δύο πηγών οφείλεται σε ανάμειξη θαλασσινού νερού με το γλυκό σε μικρό βάθος από την επιφάνεια της θάλασσας. Από την χημική ανάλυση προκύπτει ότι αυτό είναι ακατάλληλο για άρδευση. Επίσης υπάρχει η πηγή Τουρκομυλωνά που αναβλύζει μέσα στο ομώνυμο ρέμα και χαρακτηρίζεται σαν καρστική πηγή επαφής με παροχή 25 κ.μ./ωρ. περίπου. Εκτός από τις πηγές αυτές υπάρχουν και άλλες πολλές μικρής σημασίας που αναβλύζουν μέσα στον χώρο του βάλτου.
Τα νερά στον βαλτότοπο δεν στερεύουν ποτέ, χειμώνα καλοκαίρι υπάρχει άφθονο νερό. Η ύπαρξη ενός υδρόμυλου στην περιοχή μαρτυρεί την διαχρονική σπουδαιότητα του χώρου και του τόπου και την αφθονία των νερών. Μέσα στον βιότοπο υπάρχει μικρή λίμνη με ψάρια. Στα νερά της φιλοξενούνται κέφαλοι, μαύρα χέλια, νεροχελώνες. Η παράλια ζώνη του Μεσοκάμπου εμφανίζει θίνες.
Η βιολογική αξία του υδροβιότοπου οφείλεται στο γεγονός ότι η οργιώδης βλάστηση από «βούρλα» και καλαμιές πού τον χαρακτηρίζει, αποτελεί σπουδαίο καταφύγιο των μεταναστευτικών πουλιών αλλά και της τοπικής πανίδας. Εδώ βρίσκουν καταφύγιο καστανόχηνες, πάπιες και άλλα πουλιά. Η περιοχή αποτελεί τον κατάλληλο χώρο για το φώλιασμα και την αναπαραγωγή των πουλιών αφού οι καλαμιώνες τους προσφέρουν προστασία και κάλυψη από την ενοχλητική παρουσία του ανθρώπου κατά την φάση της αναπαραγωγής τους. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το γεγονός ότι στην Αλυκή δεν υπάρχουν χώροι φωλιάσματος αφού εκεί λείπουν οι καλαμιώνες και οι φυσικοί σχηματισμοί που θα προσφέρουν κάλυψη και προστασία, μας δίνει το μέγεθος της οικολογικής αξίας του έλους του Μεσοκάμπου.
Ο υδροβιότοπος της Αλυκής δεν μπορεί να θεωρηθεί αποκομμένος από τα έλη του μέχρι και τον Μεσόκαμπο, με τον οποίο αποτελούν στην πραγματικότητα μία βιο - υδρογεω -λογική ενότητα. Κάποτε το μεγάλο έλος ξεκινούσε απ τις αλυκές, διέσχιζε κατά μήκος της ακτής ολόκληρη την περιοχή του Μεσόκαμπου και έφθανε στο έλος της Χώρας. Από την Αλυκή μέχρι τον Μεσόκαμπο και παραπέρα μέχρι τις εκβολές του χειμάρρου των Μυτιληνιών, η περιοχή και σήμερα φιλοξενεί μια σειρά από ελώδεις εκτάσεις παροδικά κατακλυζόμενες. Με τις επιχωματώσεις όμως και τα στραγγίσματα το έλος έχει τεμαχισθεί και σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μικρές νησίδες πού μερικοί προσπαθούν να εξαφανίσουν.
Μερικοί ενεργοί πολίτες πού κατοικούν στην περιοχή προστατεύουν τον υδροβιότοπο από τους εμπρηστές, τους λαθροκυνηγούς και λαθροψαράδες. Έγιναν προσπάθειες από το Δασαρχείο Σάμου να περιορισθεί το κυνήγι στον Μεσόκαμπο και να προστατευθούν τα λίγα σπάνια δέντρα, όπως τσικουδιές πού έχουν φυτρώσει κατά μήκος του δρόμου και ενοχλούν μερικούς ιδιότροπους ιδιοκτήτες. Τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά δυστυχώς.
Μεγάλη απειλή για τον υδροβιότοπο του Μεσοκάμπου, ήταν η προσπάθεια πολυεθνικής Εταιρίας να κτίσει στην περιοχή τεράστιο τουριστικό συγκρότημα.
Η περιοχή περιλαμβάνεται στον κατάλογο υδροβιοτόπων που έχει εκδώσει το ΕΚΒΥ κατά την πρώτη φάση καταγραφής των βιοτόπων
.

 

 

Οι Γλυφάδες Πυθαγορείου και το έλος της Χώρας

Στην περιοχή του Δήμου Πυθαγορείου βρίσκεται ο υδροβιότοπος των Γλυφάδων που αποτελείται από την Μικρή και Μεγάλη Γλυφάδα, όπως και το έλος της Χώρας.
Η Μικρή Γλυφάδα έχει νερό χειμώνα - καλοκαίρι και επικοινωνεί με την Μεγάλη Γλυφάδα με συνεχή ροή νερού. Η δημιουργία της οφείλεται στην ύπαρξη πολλών μικροπηγών που την τροφοδοτούν με υφάλμυρα νερά. Δεν υπάρχουν στάσιμα νερά. Στον υδροβιότοπο συχνάζουν και φωλιάζουν μεταναστευτικά πουλιά όπως ερωδιοί πάπιες, αργυροπελεκάνοι και ενδημικά. Στις όχθες και τις καλαμιές ζούνε μικρά ερπετά και στα νερά της υπάρχουν μικρά και μεγάλα ψάρια.  
Στην περιοχή της Γλυφάδας υπάρχει σπουδαίος αρχαιολογικός πλούτος με πολλά κτίσματα. όπως τα τείχη του Πολυκράτη, της Αρχαίας πόλης, το ιερό της Αρτέμιδος, η Ιερά Οδός, τα Ρωμαϊκά λουτρά, παλαιοχριστιανικοί τάφοι και εκκλησία κλπ .
Ο υδροβιότοπος της Γλυφάδας περιλαμβάνεται στον κατάλογο υγροβιότοπων που έχει εκδώσει το ΕΚΒΥ καθώς και στα CORINE .
 Το έλος της Χώρας, συνολικής έκτασης 1300 στρ. περιλαμβάνεται και αυτό στον κατάλογο των υδροβιοτόπων του ΕΚΒΥ .
Όλες οι παραπάνω αναφερόμενες περιοχές αποτελούν φυσικά καταφύγια της άγριας ζωής του νησιού μας και σαν τέτοια θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προστασίας από όλους μας. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι που τους απειλούν προέρχονται από ενέργειες και τρόπους συμπεριφοράς του ανθρώπου, δηλαδή από τα μπαζώματα και την οικοπεδοποίηση, τους εμπρησμούς, τα φυτοφάρμακα και το κυνήγι. Πολύ σημαντική θεωρείται η απαγόρευση του κυνηγιού στους δυο βαλτότοπους που υπάρχουν στο νησί μας, στον Μεσόκαμπο και στη Χώρα, καθώς αυτοί παρουσιάζουν τεράστια σημασία για την διατήρηση της παρουσίας των υδρόβιων και μεταναστευτικών πτηνών στο νησί. Η περιοχή της Αλυκής από μόνη της δεν αρκεί τόσο λόγω της μικρής έκτασης της προστατευόμενης περιοχής όσο και για το λόγο ότι για να καταφύγουν εδώ τα πουλιά θα πρέπει οπωσδήποτε να περάσουν μέσα από
κυνηγετικές περιοχές.

Επιμέλεια : Μιχ. Μιχαλιάδης


Free Counters









MΕΤΕΟ



In GR

In GR





In Wunderground





In YAHOO


POSEIDON

POSEIDON


EMY

E.M.Y


EMY

ΝTUA




In CNN


E-Radio Greece - The Hellenic Radio Portal





Σήμερα έγινε ήδη 1 visitors (1 hits) Εδώ!
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=